«الا، يا ايهاالساقي، ادر كأسا و نا وِل»لر!
گئنه بايرام گليب، گئتدي، اورهكده قالدي نيسگيللر
هجوم ائتدي ائوه هر دؤرد طرفدن لشكرِ اعدا
تهاجمدن ده چوْخ ووردو خسارت بو تناوللر
سوْكولدو آلمانين بؤيرو، دليندي پوْرتاغال باغري
كسيلدي آرمودون نسلي، جهاندان كؤچدو آجيللر
تالاندي خوانِ يغما تك ميز اوسته مئيوه- شيريني
صليبيلر كيمي بسكي ائديب حمله بو فاميللر
گؤرنده آجيلي، رحم ائتمير اصلا بو قوْهوم- قارداش
خداوندا! بو «هابيل»لر، نهدن اوْلموشدو «قابيل»لر؟!
بير آي بايرامه قالميش، بسكي عرشه قالخدي قيمتلر
بازاردان بوْش قاييتدي سر به سربيچاره زنبيللر
نئجه جمعيتي ائتسين بو حالدا كنترل انسان؟
مخارجلر! بئله گئتسه، اينان، جوت- جوت دوْغار فيللر
مخارج آتلي، آيليقلار پياده، يوْل يوْخوش، ياران
بو اوضاعين بيانيندا قاليب عاجز بوتون ديللر
بو خرجين عُهدهسيندن هئچ گَلَنمز يوْخسول- آيليقچي
مگر ديمديكلريندن ياغديرا مينليك، ابابيللر
تعجب ائتمه گر من سالميرام سس، ائتميرم ناله
منيم بختيم ائله ياتميش، اوْيالدانماز صرافيللر
گئنه بايرام، ائديب اوْنبئشگون اقامت، گئتدي
نئچه وقت بيزلر ايله ائتدي ظرافت، گئتدي
چونكي ايش- گوج يوْخايدي، هئي ياتيب، هئي مورگوله ديك
بيزي تنبلليگه بايرام وئريب عادت، گئتدي
سو دان- اوْد دان چوْخ آتيلديق، آچالار بختيميزي
باهاليق آچدي ولي هر زادي راحت، گئتدي
مئيوه مئيدانلاريني گزدي بيرآز نؤوروز عمي
گؤردو هر ياندا يازيلميش باها قيمت، گئتدي
گؤردوكي، تكجه بادمجان اوْنا قسمت اوْلاجان
گؤزو ضربدن بؤيويوب، ائيلهدي وحشت، گئتدي
راديونو دينلهدي، تيلويزيونادا ائتدي نظر
گؤردو شادليق يئرينه وار قورو صحبت، گئتدي
ملّي بايرام ساييليرميش بيزه بو نؤوروز اگر
هر وطنداش نييه سالجاق اله فرصت، گئتدي؟
پوللو چون ايستهدي لاپ ملّي توتا بايراميني
اوْدور «آنتاليا»، «دوبئي» ائيلهدي نيّت، گئتدي!
يوْخسولون دا قاپيسي باغلي قاليب اوْنبئش گون
اؤزو قالدي، ولي بختي ايله سعادت، گئتدي
گؤي- گؤيهرتي تاپيب، هر قيزكي دوگون سالدي بو ايل
هم قوْيون، هم كئچي ائتدي اوْنا لعنت، گئتدي
بير زرنگي وار ايدي، يوْنجالارا سالدي دوگون
ياخشي يار، بختي اوْنا ائيلهدي قسمت، گئتدي
ايكي يوز الليمين اوْلموشدو بو ايل بايرامليق
ائتدي بئش يوز نفر آنجاق بيزي غارت، گئتدي
مئيوه- شيرني وار ايكن، ائل بيزه لاپ عاشق ايدي
چونكي بوْشقابلاري بوْش گؤردو، جماعت گئتدي
موْكئت اوستون بزهدي پوسته- توْخوم قار- قابيغي
اوْ زمان ائتدي قوْناقلار ائوي خلوت، گئتدي
بو يازيق بايراما- «آرش»!- اورهگيم چوْخ ياندي
بيزيم احوالي گؤروب، چكدي خجالت، گئتدي

عيد شما، مبارك...!
لطفاً با آهنگ «ريم، ديم، ديري ريم...» بخوانيد)
اي مرد و زن، اي جوان و كودك
اي نازتر از خودِ ملوسك
اي آن كه به نافِ پايتختي
يا ساكن روستا و شهرك
تبريزيِ خوب، نازِ زنجان
پروردهيِ نازِ شهر بابك
اي ساكنِ اردبيلِ زيبا
اي اهلِ اروميه، انارك
خوش باش كه فصلِ سرد در رفت
خورشيد زده به برف، پا تك
وقت است كه «چارشنبه سوري»
بر ما بزند دوباره چشمك
بايد كه تو، جيبِ خود بگردي
هم بشكني، اي عزيز! قلّك
از بانك بگير وام كافي
بردار برات و سفته و چك
از صبح برو به سمتِ بازار
همراهِ زن و دو- سه وروجك
از بهرِ پسر بخر ترقّه
هم بهرِ خانم كوچول، عروسك
بر قيمتِ جنسها نظر كن
رفتهست به عرش، عينِ موشك
شيريني و ميوه را رها كن
سنجد بخر و هويچ و پشمك
با چند لباس و كفش چيني
جيبِ تو شده تُهي، بلاشك
برگرد و پكر بيا به خانه
با اخم و سگرمه، همچو بختك
آويخته لوچه و لبِ تو
اندازهيِ متري وسه چارك
با صندليِ شكسته و ميز
با ياريِ نفت و گاز و فندك
روشن بكن آتشي به مطبخ
همراهِ خانم، سه- چار كودك
حالا بپريد از فرازش
با هم نه، عزيز بنده، تك تك
در وقتِ پريدن، هي بخوانيد:
«آتش! به من از تو باد سرخك
از من به تو نيز باد تقديم
يك عالمه رنگِ سردِ زردك!»
گر سوخت دماغ، تويِ بازار
اين بار بسوزد از تو، خشتك
اينك شده است بختتان باز
مانندِ دو پا و نوكِ لك لك!
در عيد، به خانهات بريزند
يك عدّه فاميل، مثلِ غلتك
بيپول به ديدنت بيايد
پولدار زند به تو پيامك
يك هفتهيِ بعد، خانه خاليست
مانده تلويزيونات فقط تك
پُر از پارازيت، ماهواره
هم ملّيِ آن گرفته برفك
با اين همه، شاد باش، عيد است
شادي بكن، همرهِ چكاوك
«آرش به تو ميكند سفارش
برخيز و به دست گير دُنبك
هي بشكن و قر بده، بجنبان
با عور و ادا، بخوان، عزيزك:
«درسايهيِ ايزد تبارك
عيد همگي بُوَد مبارك...»
حميد آرشآزاد
ميپريم از رويِ آتش، پُرنشاط و شادمان
سُرخياش از ما شود تا زرديِ ما هم از آن
اصلِ كاري سُرخي و زرديست، باقي را ولش
بيخيالش گر بسوزد خشتك و پا و فلان
تا كه گردد باز اين اقبال و بخت و غيره جات
چارشنبه ميپريم از رويِ يك آبِ روان
نيست جايِ غصه و غم گر به جايِ بختها
باز گردد بندِ كفش و چيزِ ديگر ناگهان
از «تاناكورا» و يا از «دست دوّم» ميخريم
كاپشن و شلوار و مانتو، بهرِ هر پير و جوان
تنگ و كوتاهاش، مثالِ قبر، باشد پرفشار
گر بلند است و گشاد افتد ز تنها، هر زمان
گر براي «ديد» ما رفتيم، صاحب خانه نيست
«باز ديد» آيند اما پيش ما صد ميهمان
پُرتقال و سيب ميلمباند هركسي چند تا
موز، نميدانم كجا يك باره ميگردد نهان
چون چهار روز است تعطيلي در اين عيد سعيد
از سفر گويم؟... فقط تا انتهاي كوچهمان!
تازه، آن هم پُر ترافيك و هوا آلوده است
سوخت هم سهميهبندي چون شده، پس آي...، امان!
صد گره بندند بر سبزه، به روزِ «سيزده»
با اميد فتح يك شوهر، تمام دلبران
گر هفشده تا درخت اينان گره بر هم زنند
شايد آن ترشيدههاشان نيز گردد كامران
سهمِ تو- «آرش»!- از اين عيد و بهار و غيرهجات
بود اين كه، قيمتِ اجناس گردد بس گران!
حميد آرشآزاد
نوْلايدي، نؤوروز عمي! سنده بوْللو رحمت اوْلايدي؟
بشرلره، داهادا سنده چوْخ محبّت اوْلايدي
«نوْئل بابا» وئرير هديه، سئوينديرير هامي خلقي
كاش اوْنجا، اؤز ائلينه، سندهده كرامت اوْلايدي
«اقليت»دير اوْ، «اهلِ كتاب»دير، همده كي «غربي»
ولي كاش اوْنجا فقط سنده بير لياقت اوْلايدي
اوْنون كيمي گئديب، اوْغلان! نهدن «كتاب» اوْخومورسان؟
نوْلايدي سنده بير آز علمه، درسه رغبت اوْلايدي؟
«پيامِ نور»دا، يا «آزاد»دا، آزجا درس اوْخويايدين
«ليسانس» آلاندا، بئكارليق سنه مصيبت اوْلايدي!
آلايدين، اوْندا بو يوْل مسندين «وزارت» اوْلايدي
گئدهيدين، «اوستاد» اوْلايدين همان او مدرك الينده
ايشينده چيخسا ايگي، مين رقم حمايت اوْلايدي
كئچهك بو سؤزدن هله، عرض ائديرديم: آي عمي نؤوروز!
نوْلايدي سنده بير آز يوْخسولا محبت اوْلايدي؟
اوْلوبدو هر دنهسي پوستهنين، يوزاللي تومن- زاد
كاش آجيله- زادا، بير عادلانه قيمت اوْلايدي
گلهنده نفت پولو سوفرايا، دوْلا كاسا- بوْشقاب
بير آزجا شيرينيده- آجيلده اوْنلا دعوت اوْلايدي
بئش- آلتي دستده پالتار گئيهيدي آرواد- اوشاقلار
«تاناكورا»، يادا كي، ترس- آواند قسمت اوْلايدي
واريمدير آلتي «سين» ائوده، اينانماسان، گل، اؤزون گؤر
اوْلايدي كاش بيريده، «يئدديسين» رعايت اوْلايدي
«سارا»، «سُميّه» «ساناز»، همده «سوسن» ائوده قاليبلار
«سمر»ده وار، «سوْنا»دا، كاش «سوماق» كفايت اوْلايدي!
بو آلتي تورشاميش، اوْددان- سودان هر ايل آتيليرلار
نولايدي بخت آچيلايدي، بولاردا راحت اوْلايدي؟
بو «اقتصادي تحول» هاياندا قالميش، الهي؟
گلهيدي، يوْخسول ايشي اوْندا عيش- عشرت اوْلايدي
«سوبسيد»- يميز
اوْلايدي نقدي، پول ياغايدي ياغيش تك
قيزيل- گوموشدن اوْ گون يوْخسولا عمارت اوْلايدي!
ايناندين هر شُعارا- وعدهيه، سفئهلهدين «آرش»!
كاش آزجا سنده عاغيل، منده چوْخلو ثروت اوْلايدي
حميد آرشآزاد
«آخير چَرشنبه گلير، اي واي، آمان، اي واي، آمان!
هامي دئيير: «فيشقا آلان، سنتور آلان، ميز قان آلان»!
كارمند آيليق آليب، همدهكي بايرامليغيني
ييغيسان بير يئره، بئش يوز تومن اوْلمور هئچ، اينان
بئش اوشاق، بيرده خانيم، بايراما پالتار ديلهيير
بيلمهييرلر بو پولا، هئچ فاطييا يوْخدور تومان
پوستهنين هر دنهسي يوز تومن اوْلموش تزهجه
آجيلين قيمتي يوْخسوللاري ائتميش هراسان
قيرميزي خيردا باليق، اوچمين اوْلوب، بلكهده چوْخ
ساتير آجيلله باليق، هر كوچهده اللي دوكان
چايدا يوْخدور دوروسو، ملّت آتيلسين بو گئجه
بئله چايدا آچيلان بخته، سالار فضله، سيچان
چايي بوْشلا، دؤزهريك، بلكه ياغيش ياغدي بير آز
تبريزه ياغسا ياغيش، «نيل» تك اوْلار هر خيابان
بعضي يئرلر ياناجاق اوْد دان آتيلسان، بونو بيل
بخت آچيلماز، سنه آنجاق توْخونار چوْخلو زيان
هئچينه نيّت ائديب، سالما آچار، فال بيلهسن
ملّت ايندي دانيشير چوْخ باهاليقدان- زاد دان
گئجه تئز يات، داداشيم! بلكه يوخوندا گؤرهسن
اوجوز ائتميش، باها قيمتلري دؤولت عميجان!
ايگنه آتسان يئره دوشمز خياوانلاردا بوگون
باس- ها باسدير، گؤروسن ووردو آيي، قاچدي قابان
ائل قيميلدير بو شولوقلوقدا قاريشقا كيمي، باخ
هامي ائيلير تاماشا، يوْخ اؤزونه بير زاد آلان
كيمسهنين يوْخدو بو گونلر حالي شال ساللاماغا
باخاسان، ميرسيغيني ساللاييب هر قيز- اوْغلان
يوْخدو بير زاد كي، شالا باغلايالار بايرامليق
حتّي شال ساللاياني ايندي ائديرلر عُريان
آلتميش ايلدير كي، چيخيرسان جيزيغيندان، «آرش»
بلليدير كي، سني يوْلدان چيخاريبدير شيطان
حميد آرشآزاد
تئز گؤتور آينا- داراق، گؤستر هُنَر، بايرامدايي
گيزليجه ائوده بزهن بير مختصر، بايرامدايي
اركك اوْلساندا، قاشين آلتين گؤتور، ساپ سال اوزه
آزجا روْژ، بيرده ريمئل چكسهن، يئتهر، بايرامدايي
ايندي موْددور، ديرناغا لاكدا ياخير اوْغلان- كيشي
«اس.ام.اس»له وئرمهييب كيمسه خبر، بايرامدايي؟!
وئرديلر بير يئرده آيليق، همده بايرامليق بيزه
گؤستهريب دؤولت بو ايل بوْللو هُنَر، بايرامدايي!
چوْخ كلان پولدور، اينان، بير يئرده بئشيوزمين تومن
مين بئله بايرام گله، خرجين گؤرهر، بايرامدايي!
وقتيدير آرواد- اوشاق پالتار آلا اوْن يئددي دست
هم ائده آوروپايا قيرخ گون سفر، بايرامدايي!
قوْي تورّم عرشه قالخيب، لاپ اوْلا دوْخسان فاييز
كارمنده ايگنهجه وورماز ضرر، بايرامدايي!
مئيوه- آجيل قيمتي لاپ كهكشاندان آشسادا
اينجيدهنمز بيزلري بير توك قدهر، بايرامدايي!
پوسته اوْلمازسا، قوْناق ايگده يئيهر اوچ- دؤرد دنه
موْزدا يوْخ؟ وئرريك بادمجان- گولبهسر، بايرامدايي
قوْي «فاطي» بايرامدا دا قالسين تومانسيز، عيبي يوْخ
اصل اوْدوركي، اوْلموشوق چوْخ بختهور، بايرامدايي
وورسا مُحكم يومروغون هر لحظه دوشمن آغزينا
دونياجا خوشبختليك احساس ائدهر، بايرامدايي
سنده پولسوزسان بيزيمتك؟ يوْخ جيبينده بير قيران؟
هئچ اوتانما، سوْوقاتين يوْخدور اگر، بايرامدايي
بير قاييش بايرامليق آلسان بيزلره، بسدير، داداش
چونكي لازمدير داها محكم كمر، بايرامدايي
امر ائديبلركي، كمر بونداندا چوْخ برك باغلانا
چون گرهك ائتسين قناعتلر بشر، بايرامدايي
بيزلرين قارني، قاريشقا تك گرهك اوْلسون آريق
وار يئمهك- ايچمهك ده ميليونلار خطر، بايرامدايي!
نؤوروزو تبريك ائدير «آرش» بوتون انسانلارا
سنده چال- اوْينا بوگون، اوْل عشوهگر، بايرامدايي
توجه: لطفاً با آهنگ «نيش ناش، نيناناش...» به همراه مخلفات مربوطه خوانده شود
حميد آرشآزاد
يك بار دگر رفت زمستان، عمو نوروز
برخيز و بيا، تند و شتابان، عمو نوروز
سهميّهيِ نوروزيِ بنزين چو ندادند
با باد بيا جانبِ ايران، عمو نوروز
طيّاره گران است، قطار و اتوبوس هم
منّت بكش از گيوهي ارزان، عمو نوروز
دادند حقوق، عيدي و پاداش و مواجب
شد پانصد هزار و دو- سه تومان، عمو نوروز
با اين همه ثروت، چه كنم گر نروم من
يك ماه به دانمارك و به آلمان، عمو نوروز؟!
البتّه به همراهِ زن و بچه و غيره
تا خوش گذرد بر من و ايشان، عمو نوروز
هي نشر اكاذيب نكن، شايعه پرداز!
هر لحظه نگو هرزه و هذيان، عمو نوروز
اصلاً چه كسي گفته: براي «فاطي» اين پول
حتّي نشود قيمتِ «تُنبان» عمو نوروز؟!
اين حرف دروغ است كه زيرِ خطِ فقريم
يا اين كه رسيدهست به لب، جان، عمو نوروز
با اين همه پولي كه به ما گشته كرامت
هستيم از اشراف و از اعيان، عمو نوروز
امسال غمي نيست كه صد ميليون و اندي
باشند به من يك سره مهمان، عمو نوروز
«نفت» است سر سفره، هر اندازه بخواهند
همراهِ شعارات فراوان، عمو نوروز
يك عالمه وعده، دو- سه ميليارد نصيحت
البتّه به دست آمده آسان، عمو نوروز
داريم كلم سنگيِ اعلا، آناناس چيست؟
موز نيست اگر، هست بادمجان، عمو نوروز
البتّه فقط خواهشم اين است ز مهمان
هرگز نشود زار و هراسان، عمو نوروز!
كمبود نداريم، بيا تا كه ببيني
هر چيز فراوان شده الآن، عمو نوروز
هر شهر كه بيني، شده پُر دود هوايش
چون خودروِ ملّي دهد احسان، عمو نوروز
هر لحظه شعار است كه ريزد به سرِ ما
هر دم برسد وعده چو باران، عمو نوروز
چون ميش و بُز و غيره گران در اينجا
«آرش» بكند جان به تو قربان، عمو نوروزكورهباشي اوشاغي
- به جاي «هفتسين» شش دختر ترشيده به نامهاي سوسن، سارا، سكينه، ساناز، سيما و سپيده دارند و حالا بايد مقدار زيادي «سماق» تهيه بكنند كه...!
- در خانهي اينها، ماهي قرمز كوچولوي داخل تنگ بيشتر از آن كه از گربه بترسد، از خود صاحبخانه و بچههايش وحشت دارد!
- تنها كسي كه وظيفهي حتمي خودش ميداند كه هر طور شده به خانه اينها بيايد «صاحبخانه» است!
- امسال، چند وصلهي ديگر به سفرهي پارچهاي كهنهشان زدهاند و اين سفرهي چندين و چند ساله، حسابي «رنگين» شده است!
- چون شنيدهاند سازمان بازرگاني آذربايجانشرقي ميخواهد هزار قلم كالا را ارزان بكند، حالا همگي به مداد و خودكار قيافه ميگيرند و...!
- مادر، زماني كه بچهها ميخواهند چيزي بگويند، از قصد صورتش را به آنها نزديك ميكند كه ببيند مبادا «نفت» را يواشكي از سفره برداشته و در يك جاي خلوت خورده باشند!
- روي در كاغذي چسبانده و رويش نوشته بودند كه به دليل رفتن به مسافرت، از پذيرايي از مهمانان عزيز شرمنده هستند. ولي تعدادي شركتهاي لوله بازكني، تخليهي چاه، بتون كني، داربست فلزي و... به اندازهاي برچسبهاي تبليغي چسباندهاند كه آن كاغذ كذايي اصلاً ديده نميشود!
- پدر خانواده، زماني كه اندام تكيده و صورت سياه شدهي «عمو نوروز» را ميبيند، از او ميپرسد: «تو چند تا بچه داري و بدهيهايت چه قدر است؟ عيالواري است ديگر...!»
- خانهتكاني شب عيد اينها را صاحبخانه انجام ميدهد. بيانصاف معلومالحال، عوض اين كه مشتهاي محكم خودش را به دهان استكبار جهاني بكوبد، به در و ديوار اينها ميزند!
حميد آرشآزاد
- قيافهي آقايي با سبيل خيلي دراز، زماني كه به هر جا كه براي عيدديدني ميرود ميبيند فقط شيريني خامهاي تعارف ميكنند!
- قيافهي خانم آرايش كردهاي كه متوجه ميشود صاحبخانه به دختر كوچولويش كه خامهي شيريني را به لبها و چانهاش ماليده، ميگويد كه بيايد و او را ببوسد و بابت عيدي، تشكر بكند!
- قيافهي كارمندي كه مادرخانمش آمده و از فرودگاه زنگ زده كه هرچه زودتر با ماشين بيايد و امالزوجهي محترم را همراه هفشده نفر ديگر به خانهاش ببرد كه تا 13 فروردين مهمانش باشند!
- قيافهي همان كارمند، زماني كه ميشنود دولت بعد از دادن سكه به عنوان عيدي، قيمت سكه را 50 هزار تومان ارزان كرده!
- قيافهي دو نفر باجناق كه به دليل آرايشگاه رفتن همسرانشان، مجبور شدهاند چند ساعت در يك اتاق با هم بمانند، آن هم اتاقي كه در آن نه تلويزيون هست و نه اقلاً يك روزنامه يا مجله!
- قيافهي خانم جواني كه درست در شب عيد، آنفلوانزاي بسيار شديدي گرفته است!
- قيافهي كارمندي كه تقويم سال تازه را با دقت تمام نگاه كرده و ديده است كه بيشتر روزهاي تعطيلي به جمعه افتادهاند!
- قيافهي صاحبخانهاي كه ميبيند مهمانان خوشسليقه، فقط پستهها و بادام هنديها را خوردهاند!
- قيافهي مهماني كه ميبيند صاحبخانه از زرنگي، كاردهايي روي ميز گذاشته كه حتي گوجهفرنگي رسيده را هم نميتوانند ببرند!
- قيافهي «عمو نوروز» زماني كه ميبيند بچههاي ايراني از روي عادت، او را «پاپانوئل» صدا ميكنند!
- قيافهي سردبير نشريه، وقتي كه اين مطالب بينمك را ميخواند و...!
اشعار انتخاباتی--- حمید آرش آزاد
اگر به من راي بدهي...!؟
گر كه شوم انتخاب، فيل هوا مي كنم
بهرِ همه مردمان، برج بنا مي كنم
مي شكنم شاخِ غول، مُفت، نه با زورِ پول
از اوتاوا، تا سئول، بنده شنا مي كنم
مي پزم آشِ انار، چاشني آن خاويار
صحبتِ دوغ و خيار، در همه جا مي كنم
تا ببرد بر تو رشك، ريزد از اين رشك، اشك
پيش رقيبِ تو، كشك، تويِ غذا مي كنم
چون دو هزارو سه شد، ليف كم از كيسه شد
وضع رقيبان «سه» شد، بنده صفا مي كنم!
نامِ مرا، اي عزيز! گر بنويسي تميز
من به جهان، از پريز، برق عطا مي كنم
مي دهمت يك رطب، تا كه بكوبي به لب
بعد تو را روز و شب، بنده دعا مي كنم
اي كه تو مردِ رهي، راي به من گر دهي
قدَّ تو سروِ سهي، چهره، سها مي كنم
اي گل من، اي صدوق! مي دهمت من حقوق
بعد كمي حقَّ بوق بر تو ادا مي كنم
مي كشم هر كوچه، گاز، مي شود ارزان، پياز
مي زنم آهنگ جاز، شور و نوا مي كنم
باز كنم بختِ تو، تازه كنم رختِ تو
نرم كنم سختِ تو، بين كه چه ها مي كنم
گر بدهي راي را دينِ تو گردد ادا
جيبِ تو را اين هوا «!» پُر ز قاقا مي كنم
«آرش» اگر اين ميان خواست گشايد دهان
بر دهنش بي گمان، مشت رها مي كنم
شعر ملمع
رايي منه وئرين!
كانديدالاردا لاپ هامي دان ياخشيسي منم
«چل سال رفت و بيش، كه من لاف مي زنم»
وعده «مي» اولسا، ساغري ده «ميكروفون» منيم
«ساغر نشد تهي ز مي صاف و روشنم»
چوخ پارتي لي، نفوذلو آدام ايسته سز، بيلين
«كز چاكران پير مغان، كمترين، منم»
مدرك، قيافه، هم ده شيرين ديل واريم منيم
«پيوسته صدر مصطبه ها بوده مسكنم»
رايي وئرين منه، دئمه يين چوخ قويوب بارا
«كالوده گشته خرقه و پاكيزه دامنم»!
ايش بيرليگي ياراتمالي يام هاي- كويومله من
«كو همرهي كه خيمه از اين خاك بركنم؟»
دورد ايل قاباقكي راي وئره نلر هاياندادير؟
«كز ياد برده اند هواي نشيمنم»!
قوي شهر شورا سيندا اولوم عضو، بيرده گور
«با اين لسان عذب، كه خامش چو سوسنم»!
هر بحث گلسه اورتايا، اوللام مخالفي
«در بزم خواجه، پرده زكارت برافكنم»
«حافظ»! به زير خرقه، قدح تا به كي كشي؟»
«آرش» تك اول كي، تكجه چاي ايچمك اولوب ايشي!
هر نئچه كانديدا اوْلا، بنده حمايت ائيلهرم
تك- تكينه گونده گئديب، عرضِ ارادت ائيلهرم
سحر، بئش- اوْن ستاد گزيب، آخشامي الليسين- يوزون
گئجه بئش- آلتي يوز يئره گئديب، اقامت ائيلهرم
بوردا ستاد رئيسييم، باشقا ستاددا چاي وئرهن
فرق ائلهمز، هايان گله، دوْيونجا خدمت ائيلهرم!
اله آلاندا بير «قاوال»، چالاندا ياخشي «زورنا» يام
ساغايله ياخشي دوْست اوْلوب، سوْلا رفاقت ائيلهرم
چپيك چالاندا، وار اليم؛ دُعا گرهكسهده، ديليم
فيشقادا ايستهسز، چالام؛ دوروب، قيامت ائيلهرم
«اصلاح» اوْلا، «اصول» اوْلا، هم «طلب»ام، همده «گرا»
چونكي يئله اينانميشام، اوْندان اطاعت ائيلهرم
سئچگي گونو گلهن زمان، محلّه آغ ساققالييام
بئش- آلتي حؤوزهني گزيب، رأيه نظارت ائيلهرم
نتيجهني وئرهن زمان، كيم چيخا، يوْخ تفاوتي
بنده، تئز عرضِ تبريكي، همان اوْ ساعت ائيلهرم
بئش- اوْن غزئتده تبريكيم، ائرتهسي گون چاپ اوْلمالي
همده حضوري خدمته، چاتيب، زيارت ائلهرم
ايندي بو يوْل طلبكارام، چيخان داداشدا بوْرجلودور
سلاملارين سايين اوْنا، داها زيادت ائيلهرم
عرض ائدهرم كي: «سروريم! قُدرته عاشق دگيلم
اجازه وئرسه نيز، فقط خدمته همّت ائيلهرم!
بئش- آلتي جور مشاورت، اللي رقم معاونت
اوْندان علاوه، اوْن يئره، اؤزوم وزارت ائيلهرم»!
بوْللوجا وار زيركليگيم، هم ال- آياق، همده اوزوم
بو سرمايايلا، هر يئره گئدهم، رياست ائيلهرم
ائدهرسه «آرش» انتقاد، ساققالينا گوله- گوله
سؤزلريني تكذيب ائديب، اؤزون ملامت ائيلهرم
جان قوربان انتخاباتا!
ياشاسين انتخابات
ائله باغيشلار حيات
بوتون غم- غصّهلردن
بيزلره وئرير نجات!
***
گلير رنگلي كاغيذلار
بزهنيري دام- ديوار
فابير قالار چاليشيب
تؤرهدير بوْللو شعار!
***
سس، ايلديريم تك شاخير
دوشمنين باغرين ياخير
كانديدا سؤز باشلايير
وعده، سئلكيمي آخير
***
اوْخ- يايلارين قورورلار
باهاليغي وورورلار
ائلين اوْتاق، ميطباخين
پوللاري دوْلدورورلار!
***
كانديدالارا احسن
ياريش قوْيورلار بيردن
بيري بيزه نفت وئرير
بيري اللي مين تومن!
***
گؤندوزاوْلسون يا گئجه
قناعت گلمير وَجَه
شيشلره چكيليرلر
مينلرله يازيق جوجه!
***
باشلاياندا صحبته
سؤز وئريرلر ملّته
ايكي- اوچ آي كئچمهميش
اؤلكه دؤنور جنّته!
كُرنشي در پيشگاه يك «والنتاين» خودي
حميد آرش آزاد
عارفان راستين، از ابوسعيد ابيالخير گرفته تا مولوي و شيخشهابالدين سهروردي و ديگران «عشق» را نخستين آفريدهي حضرت باريتعالي شناخته و اصولاً اصليترين هدف از آفرينش هستي را ايجاد عشق و زنده نگاه داشتن آن از ازل تا ابد دانستهاند.
اينان، آن «امانت» را كه دشتها، كوهها، اقيانوسها، آسمانها و حتي ملايك خود را در كشيدن بار آن ناتوان ديدهاند و تنها انسان شايستگياش را داشته است، همان «عشق» ميدانند و «بلي» گفتن انسان در پاسخ به پرسش «أَلَستُ بِربّكُم» را همان تعهد در پذيرايي «عشق» و ادامه دادن «وفا» تعبير و تفسير كردهاند.
در كانون پاك خانوادهها نيز «عشق» به سان چراغي مقدس و آتشكدهاي هميشه روشنايي آفرين و هستيبخش است كه دلها را جاودانه روشن، گرم و بهاري ميكند و اهريمن بيوفايي، خيانت و ناراستي را به نابودي مطلق ميكشاند.
داستانها و افسانههاي عاشقانه بخشهاي بزرگي از ادبيات، بخصوص اشعار اقوام، نژادها و ملتهاي گوناگون جهان را تشكيل داده و موجب آفرينش آثار بسيار زيبا و دلانگيزي شدهاند. آثاري كه خواندن و شنيدن آنها، درهاي جهاني بسيار زيباتر از بهشت را بر روي دلها و احساسهاي پاك و لطيف هر خواننده و شنوندهاي ميگشايد و انسانها را در لذتي آسماني و اثيري غوطهور ميسازد.
همهي اين داستانها و افسانهها، زيبا و روحنواز هستند، در اين بهشتهاي ساخته شده توسط نيروهاي اهورايي روان و ذهن انسانها، اقيانوسهايي از نور، صفا، پاكي، عرفان، فداكاري و... موج ميزند. اما در ميان اقوامي كه من با ادبيات آنها آشنايي دارم، داستانهاي مربوط به تركهاي اوغوز يك سر و گردن بالاتر از ديگران ايستادهاند و در اين ميان، داستان «دلي دؤمرول» از كتاب «دده قورقوت» واقعاً چيز ديگري است.
در ادبيات عاشقانهي عربي و فارسي، هميشه مرد «عاشق» و زن «معشوق» هستند. در اين ادبيات، مرد «فاعل» است و زن «منفعل» و بدين ترتيب، هميشه مرد پيشقدم و زن قبولكننده است.
تنها در ادبيات تركهاي اوغوز ميبينيم كه همسر و معشوق مرد «پهلوان» در تيراندازي، شمشيرزني، گرزكوبي، كشتي و جنگ، نه تنها چيزي از شوهر خود كم ندارد، بلكه گاهي روي دست او هم بلند ميشود.
در اظهار عشق نيز، زن و مرد، هر دو «قوْپوز» را به سينه ميفشارند و اشعار عاشقانه ميسرايند و ميخوانند و زنان در اين گفتگوي شاعرانه و موزيكال نيز، به قول معروف، به هيچ وجه كم نميآورند.
نمونههاي اين موارد را ميتوان در بيشتر داستانهاي كتاب «دده قورقوت» و همچنين داستانهاي «كوراوغلو»، «شاه اسماعيل و عرب زنگي»، «اصلي و كرم»، «عاشيق غرب ايله شاه صنم» و... فراوان ديد.
در داستاني از «دده قورقوت» پهلوان بسيار بزرگ و مغروري به نام «دلي دؤمرول» كه در همهي عمر خود مزهي تلخ شكست و ناتواني را نچشيده و مرگ هيچ انساني را تا آن زمان نديده، عدهاي مردمان سوگوار را ميبيند كه سيل اشك از چشمها روان ساخته و بر سر و سينههاي خود ميزنند.
پهلوان پيش ميرود و دليل اين ماتم بزرگ را ميپرسد. در پاسخ به او ميگويند كه يك جوان از ايل گرفتار «مرگ» شده است.
«دلي دؤمرول» در مورد «مرگ» سئوال ميكند. جواب ميدهند كه مرگ توسط «عزرائيل» صورت ميگيرد و او، به فرمان پروردگار جهانيان، از آسمان ميآيد و جان انسانها را ميگيرد.
«دؤمرول» كه چيزي در مورد فرشتهي جانستان نميدانسته و خود نيز به جواني و نيروي بدني بيهمتاي خود مغرور بوده، ميگويد: «اگر عزرائيل مرد است، بيايد و جان من را بگيرد و در مقابل، ببيند كه چه بلايي بر سر او ميآورم»!
اين غرور و جسارت پهلوان جوان موجب خشم حضرت باريتعالي ميشود و خداوند به عزرائيل امر ميفرمايد كه برود و جان او را بگيرد.
عزرائيل- شايد براي قدرتنمايي به اين پهلوان جوان و جسور و آشكار ساختن ناتوانيهاي او- ميآيد، اما چند بار دؤمرول را بازي ميدهد و او را عاجز ميسازد و در نهايت، او را سرنگون ميسازد كه جانش را بگيرد.
دؤمرول از عزرائيل پوزش ميخواهد و خواهش ميكند كه كاري با او نداشته باشد. ولي فرشتهي مرگ به او اطلاع ميدهد كه هيچ اراده و نيرويي از خود ندارد و مطيع و مأمور پروردگار است.
دؤمرول از او تقاضا ميكند كه اجازه دهد نمازي بخواند و از درگاه الهي طلب بخشايش بكند. عزرائيل هم براي اين كار او را آزاد ميگذارد. پهلوان جوان نماز ميخواند، به درگاه قادر مهربان روي بندگي ميسايد، از گناه و جسارت خود توبه ميكند و مسألت مينمايد كه او را ببخشايد. خداوند هستيبخش نيز توبهي او را قبول ميفرمايد، اما براي رهايي جانش از مرگ، به او امر ميفرمايد كه يك «جان» ديگر را معرفي بكند تا عزرائيل آن جان را بگيرد و دست از جان او بردارد.
دل دؤمرول، پيش مادر و پدر خود ميرود، ماجراي خود را برايشان تعريف ميكند و از آن دو پير بسيار سالخورده و نزديك شده به مرگ، خواهش ميكند كه يكيشان جان خود را به درگاه پروردگار تقديم بكند، اما هر دو ميگويند كه جان برايشان از هر چيزي عزيزتر است و نميتوانند از ادامهي زندگي خود چشم بپوشند، حتي به قيمت جان و زندگي تنها پسرشان!
پهلوان نااميد شده از سوي عزيزترين كسان خود، پيش عزرائيل بازميگردد و ميگويد كه چارهاي جز دادن جان ندارد، اما تقاضا ميكند ملكالموت چند لحظه به او مهلت بدهد كه همسر خود را ببيند و وصيت بكند.
دؤمرول پيش شريك زندگي خود ميآيد و بعد از شرح ماجرا، همهي ثروتهاي خود را به او ميبخشد و حتي توصيه ميكند كه بعد از مرگ وي، همسري ديگر براي خود انتخاب كند و از جواني و زندگي خود برخوردار بشود. تنها خواهش دؤمرول اين بوده كه فقط از دو بچهي يتيم او خوب پرستاري بشود كه رنج بيپدري را احساس نكنند.
با شنيدن اين ماجرا، همسر دلي دؤمرول به شوهر پهلوان خود ميگويد: «بعد از تو، همهي آبهاي جهان بر كام من زهر تلخ و همهي نعمتهاي گيتي بر من حرام باد. اگر دل به مردي بسپارم، خانهاش برايم جهنم و خودش اژدهاي اهريمني باد. مگر يك «جان» چه ارزشي داشت كه پدر و مادرت از تو دريغ كردند؟ به جناب عزرائيل بگو بيايد تا من، با اخلاص و شوق تمام، جانم را تقديم بكنم، زيرا كه مردن در راه شريك زندگي خود را جاودانهترين زندگي ميدانم.»
اين بار، دلي دؤمرول و همسرش، با هم در پيشگاه پروردگار به خاك دعا و نياز ميافتند. هر دو از خالق هستي ميخواهند يا جان هر دو نفرشان را بگيرد و يا آنان را مورد بخشايش و عنايتهاي پايانناپذير خود قرار دهد. حضرتحق نيز گناه و جسارت بندگان توبهكردهي خود را عفو ميفرمايد و به هر كدام 140 سال عمر ميبخشايد.
اينجاست كه شاعر بسيار بزرگ و نامدار و سرايندهي فقيد معاصر آذربايجان، زندهياد «بولوت قرهچورلو- سهند» در كتاب «سازيمين سؤزو» ميسرايد:
دئمك بير قادينين عشقي- وفاسي
تانري غضبينه غلبه چالدي
دؤمرولون گول آچدي گونو- دونياسي
يوز قيرخ ايل ياشادي، يوز قيرخ ايل قالدي
***
انسانليق يوكسهلن ان اوجا يئرين
بير آدي سئوگيدير، بيري محبت
هر ياني آختارديم من درين- درين
آرايا بيلمهديم باشقا حقيقت
«والنتاين»، اين روز عشق، وفاداري و دلدادگي پاك و حلال ميان همسران جهان را گرامي ميداريم و به عموم زنان و مردان متأهل و سرشار از وفا و صفا در هر نقطه از كرهي خاكي تبريك ميگوييم. اما خود نيز در اين ميام حرفي براي گفتن داريم.
مردمان غرب، بعد از پشت سر گذاشتن دوران تاريك و جهنمي موسوم به «سدههاي ميانه» و پس از آغاز عصر «انقلاب صنعتي» در اروپا، توانستند نوعي «انقلاب فرهنگي» نيز پديد بياورند و از آنجايي كه بر تكنولوژي مدرن و رسانههاي گروهي تسلط يافتهاند، توانستند همهي پديدههاي دلخواه خود را «جهاني» بكنند، در حالي كه در برخي موارد، ما بسيار بهتر از آنها را داشتيم.
اينك در برابر واقعيتهايي قرار گرفتهايم كه نميتوانيم آنها را به سود خود تغيير بدهيم. در «عصر اطلاعات»، زندگي ميكنيم و كرهي خاكي بسيار پهناور روزگاران گذشته، اكنون تبديل به يك «دهكدهي كوچك جهاني» شده است و با اين سرعت پيشرفت ماهواره، اينترنت و ساير وسايل ارتباطي، بدون شك در آيندهي نه چندان دور، تبديل به يك «خانه» خواهد شد.
در چنين شرايطي، ما نيز «جهاني» باشيم و جهاني نيز بينديشيم و مراسم «جهاني» و مربوط به همهي انسانها را گرامي بشماريم و خود نيز فعالانه در آنها شركت نماييم. اما اين جهاني شدن، هرگز نميتواند و نبايد ما را از ارزشها و مراسم ديني، ملّي، قومي و فرهنگي ويژهي خودمان دور سازد و با «خويشتن خويش» بيگانه نمايد.
به عنوان مثال و در همين موردي كه در حال حاضر با آن روبرو هستيم، ميتوانيم و بايد هم مراسم مربوط به «والنتاين» را باور كنيم و به اجرا دربياوريم، ولي اين حق مسلم را نيز براي خود قايل شويم كه افزون به نام «جهاني»، يك نام «بومي» متعلق به خود را روي آن بگذاريم و مثلاً آن را «دؤمرولون وفالي قاديني گونو» و يا به طور خلاصه «سئوگي گونو» بناميم.
حميد آرشآزاد

مين اوچيوز ايرمي يئدديده گلديم بو دونيايا
گلديم اوْلام عؤمور بوْيو طنزايله همسايا
حتماً بوْروكراسي آز ايميش من گلهن زمان
چون صبح اوْلدو، چكمه دي ايشلر گوناوْرتايا
مندهن قاباقكي قارداشيم اؤلموشدو اوّل ايل
نؤوبت منه چاتاندا، قوْيوب عزراييل مايا
چون افتخارلي اؤلكهده دوْغموش آنام مني
دايم ايشيم گير اوْلدو، باشيم دوشدو غوْوغايا
«كمبوجيه» گئديب، اؤكوز اؤلدوردو مصرده
يوزمينده قامچي ووردو «خشايارشا» دريايا
آنجاقكي، منده چون يوْخايدي عقلايله شعور
وئرديم بؤيوكلرين باشا- باش زحمتين ضايا
اوْنلار خزانهلر تالاييب، اؤلكهلر آليب
من ائتميشم كاغيذ- قلمي الده سرمايا
اوْنلار قوْشون چكيب، دؤيوشوب شرق- غربايله
من ناخلف دهگيرمي شم اوْنلارلا دعوايا
«آدم» بابام بهشتي ايكي بوغدايا ساتيب
منده بو دونياني ساتيرام ايندي آرپايا
القصّه، گلميشم بئله دؤوراندا كئف چكهم
الده قاشيق، هجوم گتيرهم گونده شوْربايا
وارسيل يئيهنده خاوياري، طاووسون دؤشون
منده ائدهم قوْناق اؤزومو بير يومورتايا
گلديمكي طنزايله اوْيادام خلقي اويقودان
تا اويمويا داها كلكه، رنگه، حوْققايا
گلديم رياكارين آچام اوْوجون بو دونيادا
بير ايش گؤرهمكي، تيخديغي بال دؤنسون ازوايا
حق چون آجييدي، قاتديم اوْنو دادلي طنزايله
درمان اوچون، اوْ زنجفيلي بوكدوم حلوايا
اكديم گولوش گولون دوْداغيندا بو ائللرين
ائلده اوْ قدر لُطف ائلهييب، گلمهز هئچ سايا
تورك «آرش» اوْلدوم، آتديغيم اوْخ دگدي دوز خالا
هئچ يانمازام جانيم اوْلا قوربان بو سئودايا
----------------------------------------------
مناسبتيايله
غريبه گيره دوشدوم!؟

آلتميش ياشي قوْيدوم دالا، آلتميش بيره دوشدوم
آلتميش بير ايل اوْلموش، بو جهاندا گيره دوشدوم
شكسيز، منه روزي يازيليب تك لبنيّات
شيت سوددن آنام آچديدا، شوْر پنديره دوشدوم
شايدده فلك اؤنجهسي گون روزي يازيرميش
يوْللار ترافيك اوْلدو، قاليب، تأخيره دوشدوم
وارلي اوشاغي موْز يئدي، نارگيلده دوْيونجا
منده بير اوْوج قوردلو- چوروك انجيره دوشدوم
قيش فصلي دوْغولدوم، ولي عؤمروم بوْيو يانديم
بلكه سببي شاختا ايدي تنديره دوشدوم؟!
يئرسيز دگيل ايپ باغلاييرام چوْخلارينا من
اوّلده اؤزوم بنده گيريب، كنديره دوشدوم
تاختا بئشيگ آلميشدي آتام، چئورهسي زنجير
اوْن گونلوك ايديم من، اوْ زمان زنجيره دوشدوم
آزادليق اوچون، اسكي- بلهكله گولهشيرديم
شؤرتوك بادالاق سالدي، ييخيلديم، زيره دوشدوم
شؤرتوك- بلهكايله ال- آياق باغلانير اوّل
لاپ دوز دوْغولان گون بو آجي تقديره دوشدوم
گويا اوْ زمان چوْخلو خرابكارليق ائديرديم
يوزلر يوْل آتام حُكم وئريب، تعزيره دوشدوم
ظنّيم بودو، غرب ائيلهدي فرهنگي تهاجم
چونكي، بو خرابكارليغا بيردن- بيره دوشدوم
آمريكالي يوزلر كانال، اينتئرنئته لعنت
چونكي، هله قونداق زماني تقصيره دوشدوم
نئيلهك؟ يئتيب آلتميش بيره ايندي ياشيم، «آرش»!
مس اوْلدو قيزيل، شعركيمي اكسيره دوشدوم
----------------------
«حميد آرشآزاد» در ساعات بعد از نيمه شب چهارم ديماه 1327 برابر با 25 دسامبر 1948 به دنيا آمده كه چون روز تولدش مصادف با 13 ماه صفر بوده، مادر مرحومهاش هميشه عقيده داشت كه او، يك آدم «نحس» و «يك دنده» است كه البته در حال حاضر و در كانون گرم خانواده نيز، خانمش همين عقيده را دارد كه البته به ما مربوط نيست و خود دانند. با اين حساب، ايشان از امروز به بعد 60 ساله ميشود، ولي خودش كه در رياضيات ضعيف است، عقيده دارد كه سه تا 20 سال دارد!
محل تولد «آرشآزاد» خانهاي در كوچهي «باغ دربندي» بود. همان دربند يك متري و هزار پيچ كه يك سرش به كوي «سيداسلام» و سر ديگرش به «كورهباشي» ختم ميشود كه اينها هم به ترتيب، به خيابانهاي «ملل متحد» و «منجم» مربوط ميشوند. پس خيلي هم بيربط نيست كه يكي از نامهاي مستعار خودش را «كورهباشي اوشاغي» انتخاب كرده است.
«حميد آرش» در مقطع ابتدايي، پنج سال در دبستان «نوروز» در همان كورهباشي درس خوانده، كلاس ششم ابتدايي را در مدرسههاي «ويچويهاي» و «كوزهكناني» در محلهي «كوزه گرخانا اوستو»- ابتداي خيابان حجتي فعلي- گذرانده، سه سال سيكل اول متوسطه را در دبيرستان «رازي» بوده و سيكل دوم را نيز در رشتهي «ادبي» در دبيرستانهاي «ضميمهي دانشسرا» و «دهخدا» خوانده و در واقع، مانند يك مردهي مشغول ذمه، از گوري به گور ديگر فرار كرده و بالاخره يك ورقهي ديپلم در رشتهي ادبي گرفته است.
از نظر تحصيلات عاليه نيز، «آرش» در سال 1349 در كنكور سراسري، در رشتهي «زبان و ادبيات فارسي» از دورهي روزانهي دانشگاه تبريز قبول شده كه پس از سه سال تحصيل در اين رشته، موفق به ترك تحصيل اجباري شده است. بعد، در رشتهي «حقوق قضايي» از دانشگاه تهران قبول شده و بعد از دو سال اقامت در تهران، به طرزي بسيار عارفانه و پيروزمندانه، توانسته است به افتخار «سه ترمه» شدن نايل شود و به آغوش تبريز تنبلپرور بازگردد. البته در نهايت، دورههاي شبانهي رشتهي «علوم اجتماعي» در دانشگاه تبريز به دادش رسيده و آبرويش را خريده، وگرنه...!
جالب است كه با اين همه افتخارات فراوان، هميشه به فرزندانش نصيحت ميكند كه به طور مرتب در كلاسهاي مدرسه و دانشگاه حاضر بشوند، شب و روز مطالعه بكنند، خوب درس بخوانند و...!
از نظر شغلي نيز، جناب «آرش» چند سالي آموزگار مقطع ابتدايي و دبير مقطع «راهنمايي تحصيلي» بود. بعد از ترك موفقيتآميز اين شغل نيز، آن اندازه كه حاجي بازاريهاي پولدار «صيغه» عوض ميكنند، جناب «آرش» هم شغل عوض كرده و شايد بتوان گفت كه از نظر تعداد و تنوع مشاغل، ركورد آقاي «الهام» را هم شكسته و در نهايت، با تحريكات، زير پا نشستنها و از راه به در كردنهاي يك رفيق ناباب، به شغل «روزنامهنگاري» رو آورد. «آرش» كار روزنامهنگاري را با روزنامهي «فروغ آزادي» آغاز كرد و بعد از همكاري با سه روزنامه و هفتهنامهي ديگر، بالاخره به صورت يك عنصر نفوذي و مشكوك، وارد روزنامهي «امين» شد كه نزديك به هشت سال است در آن كار ميكند و اگر رو بدهند، ظاهراً ميخواهد جا خوش بكند و تا زمان بازنشستگي هم در آنجا بماند.
«آرش» از سال 1374 همكاري با موسسه «گل آقا» را آغاز كرده و آثار طنزآميز خود را به صورت شعر و نثر، در هفتهنامه و ماهنامهي «گل آقا» و نيز در «بچهها... گل آقا» به چاپ رسانده است. او يكي از «همكاران پيوسته» در گل آقا بوده و هست كه همكاري بسيار جدي و دايمي دارد و آثار طنزآميزش با نامهاي چون: «گول اوْغلان»، «قزلباش»، «طوطي بالاسي»، «بچه طوطي»، «بيگلر بيگي»، «وروجك تبريزي»، «لك لك كوتوله»، «خاندايي»، «كورهباشي اوشاغي»، «آراز» و... در نشريات مختلف «گل آقا» به چاپ رسيده است. در ضمن، او نخستين كسي بود كه شعرهاي طنزآميز به زبان تركي را در «هفتهنامهي گل آقا» به چاپ رساند.
آرشآزاد تا امروز، كتابهاي «مفتون خاك» اثر «طالب آب آيدين»، «ياغي» اثر «ياشار كمال»، «گرگهاي قانليدره» اثر «دورسون چامليجا» و «مسافران سيارهي آلفا» اثر «اميل پتايا» را ترجمه و منتشر كرده و نيز كتاب جاودانهي «هوپ- هوپنامه» اثر «ميرزا علياكبر طاهرزاده- صابر» را از الفباي سيريليك به خط رايج در ايران برگردانده و به چاپ رسانده است و از اشعار «تركي» و «فارسي» خود وي نيز در دو كتاب «جيزيغيندان چيخما بالا» و «جولو- جولويه قالمادي» منتشر شده كه در نخستين ماههاي بعد از چاپ، خيلي زود به فروش رفتهاند و در حال حاضر نيز، دهها داستان كوتاه طنزآميز و بيشتر از دو هزار قطعه اشعار طنز سياسي- اجتماعي دارد كه بخشهايي از خانه را اشغال كردهاند و آمادهي چاپ هستند كه البته، سر و صداي اهالي خانه را هم درميآورند، چون اجازهي جا به جايي آنها و تميز كردن يكي از اتاقهاي اشغال شده را هم نميدهد!
«آرشآزاد» يك بار در جشنوارهي آذربايجانشرقي و يك بار در جشنوارهي استان زنجان، توانسته است مقام اول رشتهي «طنز» در ميان طنزپردازان استانهاي زنجان، اردبيل، آذربايجانغربي، آذربايجانشرقي را به خود اختصاص دهد و از اين بابت، تعدادي «تمام سكهي بهار آزادي» و «لوح تقدير» كسب بكند كه البته سكهها را- از ترس- به خانمش داده و لوح تقديرها را در اتاق خودش نگه داشته است كه در كوزه بگذارد و آبش را بخورد. چندين بار هم در مسابقات سراسري طنز، شعر، مقاله و جدول، جزو هشت نفر اول ايران بوده كه البته تهرانيها در حق او لطف كرده و اجازه ندادهاند مقام اول را به دست بياورد.
در يك كلام و به طور خلاصه، آدم به اين نتيجه ميرسد كه جناب «آرش» چندين و چند دفعه، «شاخ غول»، «گرز رستم» و چيزهايي از اين قبيل را شكسته است كه بايد جريمههايش را بپردازد كه البته هميشه هم جريمه پرداخته است. اما هنوز كه هنوز است، كسي نميداند كه شكستههاي آن «شاخ غول» و «گرز رستم» را در كجا پنهان كرده است؟!
«آرش» كار سرودن شعر را با «غزل» آغاز كرده و در 15 سالگي خيال ميكرد كه با ساختن غزل عاشقانه، ميتواند تبديل به يك «عارف وارسته» بشود. اما مادر مرحومهاش كه خيال كرده بود پسرش عاشق دختر فلان همسايه شده، چنان تجليل و تشويقي از او به عمل ميآورد كه اين «جوجه عارف» تا زمان 28 سالگي و بعد از انداختن طوق لعنت به گردنش، ديگر مرتكب هيچ غزل عارفانهاي نميشود.
«آرشآزاد» در هر دو زبان تركي و فارسي، غزلهاي بسياري سروده است و در ساختن غزل به اندازهاي تسلط و استعداد داشته كه زماني كه ميخواسته سرودن غزل را كنار بگذارد و به ساختن اشعار «طنز» بپردازد، استاد بزرگ و بزرگواري همچون جناب آقاي «يحيي شيدا» به او ميگويد: «آرش! حيف است كه تو غزل را كنار بگذاري. ادامه بده. تو ميتواني در غزل معاصر آذربايجان، تبديل به يك پديدهي بزرگ و درخشان بشوي.»
اما «آرش» براي هميشه به «طنز» رو ميآورد. دليلي هم كه مطرح ميكند اين است كه: «چون ديدم كه تعداد غزلسرايان خوب و بااستعداد فراوان، اما جاي طنز، خالي است، به سرودن شعرهاي ساتيريك پرداختم.»
كسي هم نبود از ايشان بپرسد كه: «مگر جناب عالي مسئول پر كردن همهي جاهاي خالي هستي؟ اگر واقعاً خودت را در اين مورد مسئول ميداني، بهتر است اول جاهاي خالي در وجود خودت، از قبيل جيب، چانه و... را پر بكني و بعد به فكر جاهاي خالي ديگر باشي!»
ايستكلي نَوَهم، آيداخانيم
حميد آرشآزاد
سني گؤزهل ياراديبدير طبيعت، آيداخانيم
بهشت، اوْ حُسندن، آنجاق بير آيت، آيداخانيم
ناغيللارين پريسي، هم بهشت حوريلري
سنينجه گؤرمهميش اصلاً وجاهت، آيداخانيم
شيرينليگين، نئچه يوزمين پتهكدن آرتيقدير
هم اوْنجا دوز داغي تك وار ملاحت، آيداخانيم
گونشده، آيدا، سنه سجده ائتسهلر، يئري وار
«وُنوس» گرهك سنه ائتسين عبادت، آيداخانيم
هم ائتسه فخر سنه «فخري» طايفاسي، يئري وار
چكهر هم «آرشِ آزاد» منّت، آيداخانيم
يقين بو طايفالاري چوْخ سئويب اولو تانري
كي، سن كيمي بالا ائتميش عنايت، آيداخانيم
بوتون بو وار ـ يوْخوم، همده جانيم سنه قوربان
بو شرطايلن، اوْلا منده لياقت، آيداخانيم
هامي بيلير، سني بير «تانريجيك» كيمي سئوهرم
ولي بو اوْرتادا وار بير شكايت، آيداخانيم
گؤزهلليگي سنه بوْل وئرميش آللاه عالمده
گلهنده اخلاقا، ائتميش قناعت، آيداخانيم
دانيشديراندا، دئييرسنكي: «سنله دوست دگيلم»
بويور گؤرهك، بودو رسمِ محبّت، آيداخانيم؟!
دليل سوْراندا، دئييرسنكي: «سنده چوْخ قوْجاسان!»
نهدن قوْجا گؤرهر عالمده نفرت، آيداخانيم؟
مني قوْجالدان، اوْدوركي، سني اوشاق ياراديب
بو رسمي دونيادا قوْيموش طبيعت، آيداخانيم
تزه گليب بازارا، كيم بو كؤهنهيه باخاجاق؟
جهاندا واردير هميشه بو عادت، آيداخانيم
سني گتيردي طبيعت كي، كي سؤيلهسين منه «گئت!»
منيمده گئتمهييمه چاتدي نؤوبت، آيداخانيم
خُداكي وئردي سنه جان، منيمكيني آليري
دئيير: «تئز اوْل كي، باشا چاتدي مُهلت»، آيداخاني
بو آلتميش ايل منه بسدير، يوْرولموشام، گؤزهليم
سنه، خُدا ائده مين ايل كرامت، آيداخانيم
دئييرسن: «اوزده توكون آغ، باشيندادا آزدير»
بو بارهده مني ائتمه ملامت، آيداخانيم
باشين توكونده، جوانليق، قوْلومداكي گوجهتاي
طبيعت ائيلهدي ايللرله غارت، آيداخانيم
زمانه، انساني مين رنگايله بوْيار، عزيزي
بوْياغچيليقدا تاپيپ چوْخ مهارت، آيداخانيم
اؤزوم دگيشمهميشم رنگيمي، فلك دگيشيب
هميشه منده وارايدي صداقت، آيداخانيم
اوْلار كي رنگ عَوَض ائتدي، چاتيب پولا، مقاما
منه فقط يئتيشيب فقر، زحمت، آيداخانيم
بير عؤمر اهل ـ عياليم، هم اؤزوم قاليب يوْخسول
جهاندا دايمي چكديك اذيّت، آيداخانيم
دئدين: «كادو آز آليبسان، اوْدوركي دوست دگيلم»
بو فقره كاش گله ميليونجا لعنت، آيداخانيم
بو رسمي كيم قوْيوب عالمدهكي، عزيزلرده
محبّته آلا بير بوْللو رشوهت، آيداخانيم؟!
بئش ايل اوْلوركي، منه بير اؤپوشده وئرميرسن
دوْداقلاريم اوزونه قالدي حسرت، آيداخانيم
سن حقليسن، گؤزهليم، چونكي سيگارين قوْخوسو
تؤرهلدير انسان اوچون بوْللو نفرت، آيداخانيم
دئيهنده «پيس باباجون»، اينجيمز اورهك سندن
من ائتمهرم بو سؤزوندهن شكايت، آيداخانيم
گيلئيليگي بيتيرهك گل، «بلاچه»، «شيطانچا»!
سنينله كوسمهگه يوْخ منده طاقت، آيداخانيم
گؤزهللرين گؤزهلي! ايستهگيم بودور دايم
اوزون بير عؤمرون اوْلا، چوْخدا راحت، آيداخانيم
گلينليگين گؤرهم، آغ پالتار، آغدا بختين اوْلا
نصيب اوْلا سنه هر جور سعادت، آيداخانيم
يوز اللي ايل عؤمورون، بختهورليگايله كئچه
ايشين هميشه اوْلا عيش ـ عشرت، آيداخانيم
اوزون اوْلا بوْيون، هم بختين، همدهكي عؤمرون
باهار، ياشيلليق اوْلا همده قسمت، آيداخانيم
گلهنده اوْرتايا «آرش» سؤزو، گولومسهيهرك
ياواشجا بير اوْنادا ايسته رحمت، آيداخانيم
****************************************************************************
مبارك اوْلسون
بير ناز بالاسان، گولكيمي گؤيچهك، آيدا
هئچ گول اوْلاماز گؤزهل سنين تك، آيدا
ياز تك بزهدين پاييزدا سن دونياميزي
اوْلسون بو دوْغوم گونون مبارك، آيدا
***
گوللر اوْلاماز سنكيمي الوان، آي قيز
تانري سني ائتميش بيزه احسان، آي قيز
باشدان- آياغا، حوري- مَلَكسن، سؤز يوْخ
اخلاقدا شولوق، بير آز دا شيطان، آي قيز
***
گلميشدي ايگيرمي آلتيگون «آذر»دن
بير پايدا بيزه وئريلدي خوْش اختردن
بير كؤرپه مارال گلديكي، نازلي باخيشي
اوْلموش بيز اوچون دگرلي مين گؤوهردن
***
سن، نازلي مارالسان، قوزو جئيران، آيدا
هر خوْش گولوشون دردلره درمان، آيدا
گلديكده، بيزه باغيشلاييبسان يئني جان
تايسيز بالاسان، جان سنه قوربان، آيدا
***
«سوْلماز» باغينا، گؤزهل گول اوْلدون، گؤزهليم
«رامين» حياتيندا سونبول اوْلدون، گؤزهليم
شن نغمه، شيرين سؤزه ديل آچدين، آيدا
خوْش ماهنيلي- سؤزلو، بولبول اوْلدون، گؤزهليم
***
هر بير گولوشون، گول يارادير مين خوْنچا
جنّتدهده يوْخدو سن گؤزهل تك غوْنچا
شادليق گونو، شن بايراميميزدير، آيدا
اوْينا، بيزه روح باغيشلا، آي شيطانچا
***
«فخري» حياتيندا، پارلادين اوْلدوز تك
«آرش» كاميني دادلي ائديبسن دوز تك
آذر آييني، مين اوچ يوز هشتاد ايكيدن
بايرام ائدهرك، خوْش بزهدين نؤوروز تك
-------------------------------------------------------
واسه هفتمین سال تولد آیدا
آمدي، هستيِ ما را چون گلستان كردي
خانه را غرقِ گل و لاله و ريحان كردي
چه صفايي به دل و رويِ تو بود، اي گل ناز
كه جهان را بَدَل از روضهي رضوان كردي؟
از تو شد بيست و ششِ آذر ما چون نوروز
آمدي، فصل خزان را چو بهاران كردي
مايهي «فخري» و نازي تو به دنيا، «آيدا»
كارِ صد اختر و خورشيد درخشان كردي
جان به قربان تو، اي غنچهي زيبا، گل ناز
كه چو عيد آمدي و خانه چراغان كردي
آيدا جان!
گفتهاند كه «با يك گل، بهار نميشود»، ولي اگر آن يك گل به زيبايي و صفاي تو باشد، هزاران بهار با خود ميآورد.
ما اين را ديده و از دل و جان، باور كردهايم.
تو آن يگانه گلي كه ماه آذر را به فروردين ماه مبدل ساختي و آن خورشيد بيهمتايي كه از پاييز، نوبهاري جاودانه آفريدي.
بيست و ششم آذر ماه، هشتمین سالگرد بر دميدن آفتابي هستيبخش و فرشتهاي بهشت آفرين چون تو، بر خود و مادر و پدر گراميات و به همهي ما فرخنده باد
استاد یحیی شیدا شاعر تبریزی پس از 60 سال کار فرهنگی بر اثر کهولت سن در منزل شخصی خود در منطقه طالقانی تبریز چشم از جهان فرو بست.
استاد یحیی شیدا در سال 1303 هجری شمسی در تبریز دیده به جهان گشود، پدرش مرحوم حسن یوزباشی چرندابی از مجاهدان مشروطه و از محله چرنداب تبریز بود.
وی از سال 1327 همکاری خود را با مطبوعات آغاز کرد و در نخستین قدم در روزنامه «آذر مرد» به عنوان سردبیر مشغول به کار شد.
استاد شیدا، مدتی در مدرسه طالبیه تبریز رشته علوم دینی را تحصیل کرد و به زبانهای آلمانی، عربی، ترکی و فارسی آشنایی کامل داشت.
وی عضو انجمن نویسندگان باکو و دارای دکترای افتخاری ادبیات از این مرکز دانشگاهی بود.
از آثار و تالیفات وی میتوان فرآوردهها، در زوایای تاریخ نثر، تلواسهها، قصاید، غزلیات، پسرخان، دریای متلاطم، جنایات زن یا شاهکارهای طبیعت ، ادبیات اوجاغی در سه جلد، اودلار وطنی، اودلی سوزلر، اون جزوه و بی ریانین اوره ک سوزلری اشاره کرد.
شعر زیر را از حمید آرش آزاد می خوانیم
قوْجامان، شانلي ـ شرفلي اوستاديم «يحيي شيدا» حضرتلرينه
شيدا، ساغ اوْل
گول ـ چيچكله بزهدين سئوگي باغين، شيدا، ساغاوْل
وئردين عارفلره عشقين چاناغين، شيدا، ساغاوْل
سن آزادليق بئشيگينده اوزون ايللر يازدين
آنا ديلده ادبيّات واراغين، شيدا، ساغاوْل
گئجه ـ گوندوز چاليشيب، گؤز ببهگين تك قوْرودون
بو وطنده ادبيّات اوْجاغين، شيدا، ساغاوْل
داملا ـ داملا اريديب، وئردين اورهكدن ياغيني
قوْيمادين سئونمهيه توركون چيراغين، شيدا، ساغاوْل
بو چيراق سئونمهدي، هئچ بيرده داها سئونمهيهجك
پاك اورهكلردن آليب چونكي ياغين، شيدا، ساغاوْل
سوساميش، يانقي قالان ائللره گؤستردين سن
دوم ـ دورو، سپ ـ سرين عشقين بولاغين، شيدا، ساغاوْل
اوزون ايللر، بو ديله هم آتا اوْلدون، هم آنا
بسلهميشدير نه ايگيتلر قوجاغين، شيدا، ساغاوْل
رؤوشنين نعرهسيني داغلارا سالدين گئنهده
سن ديكهتدين نبينينده پاپاغين، شيدا، ساغاوْل
ادبيّات سارايين هئچده ييخانماز بو فلك
چون تاپيب داغدان اوجا اؤز داياغين، شيدا، ساغاوْل
اوستاديم! باغريني ياردين قلمينله گئجهنين
گونشين هر يانا سالميش شافاغين، شيدا، ساغاوْل
سازلارين تئللرينين نغمهسي دونيا بورويوب
سندن آلميشدي بو تئللر داراغين، شيدا، ساغاوْل
قورو ـ بوْش ايلغيمي سن رؤوضهيِ رضوان ائدهرك
اوْردا برپا ائلهدين فتح طاغين، شيدا، ساغاوْل
باغبانيم! سن ائگيليكله، داها ايللرجه ياشا
چون خزان گؤرمهيهجك بيرده باغين، شيدا، ساغاوْل
سن ايدين آچدين ادب، شعر، حقيقت سؤزونه
«آرش» ـ ين هم قلمين، هم دوْداغين، شيدا، ساغاوْل
سومین کتاب مجموعه اشعار طنز حمید آرش آزاد منتشر شد
عنوان این کتاب " اوخو آت ! یایین گیزلت!! " که حاوی اشعار طنز فارسی و ترکی می باشد
مرکز فروش این کتاب: تبریز- سه راه طالقانی- انتشارات اختر- تلفن تماس 5555۳۹۳
یک سال گذشت
از ساعت 15/17 روز شنبه 23 مرداد 1389 در بخش اورژانس بیمارستان امامرضا(ع) تبریز، با جدا شدن روح حمید آرش آزاد از تن رنجورش، حمید آرش آزاد زندگی و تولد دیگری را آغاز کرد.
همواره زندگی را نه در زنده بودن و حضور فیزیکی بلکه به معنی در یاد دیگران بودن دانستهام.
یاد و نام حمید آرش آزاد در این یکسال همواره در هر مجالس که دوستان و دوست دارانش حضور داشتند گرامی داشته شد.
اینکه میگویند از دل برود هرآنکه از دیده رود شاید در مورد هنرمندان متعهد و مردمی که همواره برای همنوعان خود زندگی کردند عبارت جالبي نباشد.
حمید آرش آزاد از 4 دی 1327 تا 23 مرداد 1389 حضور فیزیکی داشته و از آن تاریخ به بعد در یادها خواهد بود و نوشته ها و یادگارهایی که از خود بجا گذاشته بیانگر ارزش و منزلت اجتماعی او خواهد بود.
ویژه نامه ای که پیش روی شماست با تلاش مجموعه ای از دوستان برای گرامی داشت اولین سالگرد سفر تن حمید آرش آزاد تهیه شده است.
از همه عزیزان و دوستانی که با ارسال مطالب خود ما را در تهیه این ویژهنامه یاری کردند قدردانی مینمایيم.
«حميد آرش آزاد» در ساعات بعد از نيمه شب چهارم دي ماه 1327 برابر با 25 دسامبر 1948 به دنيا آمده كه چون روز تولدش مصادف با 13 ماه صفر بوده، مادر مرحومهاش هميشه عقيده داشت كه او، يك آدم «نحس» و «يك دنده» است كه البته در حال حاضر و در كانون گرم خانواده نيز، خانمش همين عقيده را دارد كه البته به ما مربوط نيست و خود دانند.
محل تولد «آرش آزاد» خانهاي در كوچهي «باغ دربندي» بود. محل دربند يك متري و هزار پيچ كه يك سرش به كوي «سيداسلام» و سر ديگرش به «كورهباشي» ختم ميشود كه اينها هم به ترتيب، به خيابانهاي «ملل متحد» و «منجم» مربوط ميشوند. پس خيلي هم بيربط نيست كه يكي از نامهاي مستعار خودش را «كورهباشي اوشاغي» انتخاب كرده است.
«حميد آرش» در مقطع ابتدايي، پنج سال در دبستان «نوروز» در همان كورهباشي درس خوانده، كلاس ششم ابتدايي را در مدرسههاي «ويچويهاي» و «كوزهكناني» در محلهي «كوزهگر خانا اوستو» ـ ابتداي خيابان حجتي فعلي ـ گذرانده، سه سال سيكل اول متوسطه را در دبيرستان «رازي» بوده و سيكل دوم را نيز در رشتهي «ادبي» در دبيرستانهاي «ضميمهي دانشسرا» و «دهخدا» خوانده و در واقع، مانند يك مردهي مشغول ذمه، از گوري به گور ديگر فرار كرده و بالاخره يك ورقهي ديپلم در رشتهي ادبي گرفته است.
از نظر تحصيلات عاليه نيز، «آرش» در سال 1349 در كنكور سراسري، در رشتهي «زبان و ادبيات فارسي» از دورهي روزانهي دانشگاه تبريز قبول شده كه پس از سه سال تحصيل در اين رشته، موفق به ترك تحصيل اجباري شده است. بعد در رشتهي «حقوق قضايي» از دانشگاه تهران قبول شده و بعد از دو سال اقامت در تهران، به طرزي بسيار عارفانه و پيروزمندانه، توانسته است به افتخار «سه ترمه» شدن نايل شود و به آغوش تبريز بازگردد. البته در نهايت، دورههاي شبانهي رشتهي «علوم اجتماعي» در دانشگاه تبريز به دادش رسيده و آبرويش را خريده، وگرنه...!
جالب است كه با اين همه افتخارات فراوان، هميشه به فرزندانش نصيحت ميكند كه به طور مرتب در كلاسهاي مدرسه و دانشگاه حاضر بشوند، شب و روز مطالعه بكنند، خوب درس بخوانند و...!
از نظر شغلي نيز، جناب «آرش» چند سالي آموزگار مقطع ابتدايي و دبير مقطع «راهنمايي تحصيلي» بود. بعد از ترك موفقيتآميز اين شغل نيز، آن اندازه كه حاجي بازاريهاي پولدار «صيغه» عوض ميكنند، جناب «آرش» هم شغل عوض كرده و شايد بتوان گفت كه از نظر تعداد و تنوع مشاغل، ركورد شكسته و در نهايت، با تحريكات، زير پا نشستنها و از راه به در كردنهاي يك رفيق ناباب، به شغل «روزنامهنگاري» رو آورد. «آرش» كار روزنامهنگاري را با روزنامهي «فروغ آزادي» آغاز كرد و بعد از همكاري با سه روزنامه و هفتهنامههاي ديگر، بالاخره به صورت يك عنصر نفوذي و مشكوك، وارد روزنامهي «امين» شد كه سالها در آنجا كار كرد و بالاخره بازنشسته شد.
«آرش» از سال 1374 همكاري با موسسه «گلآقا» را آغاز كرده و آثار طنزآميز خود را به صورت شعر و نثر، در هفتهنامه و ماهنامهي «گلآقا» و نيز در «بچهها... گلآقا» به چاپ رسانده است. او يكي از «همكاران پيوسته» در گلآقا بوده و هست كه همكاري بسيار جدي و دايمي دارد و آثار طنزآميزش با نامهاي چون: «گول اوْغلان»، «قزلباش»، «طوطي بالاسي»، «بچه طوطي»، «بيگلر بيگي»، «وروجك تبريزي»، «لك لك كوتوله»، «خاندايي»، «كورهباشي اوشاغي»، «آراز» و... در نشريات مختلف «گلآقا» به چاپ رسيده است. در ضمن، او نخستين كسي بود كه شعرهاي طنزآميز به زبان تركي را در «هفتهنامهي گلآقا» به چاپ رساند.
آرش آزاد تا امروز، كتاب هاي «مفتون خاك» اثر «طالب آپ آيدين»، «ياغي» اثر «ياشار كمال»، «گرگهاي قانلي دره» اثر «دورسون چامليجا» و «مسافران سيارهي آلفا» اثر «اميل پتايا» را ترجمه و منتشر كرده و نيز كتاب جاودانهي «هوپ ـ هوپنامه» اثر «ميرزا علياكبر طاهرزاده ـ صابر» را از الفباي سيريليك به خط رايج در ايران برگردانده و به چاپ رسانده است و از اشعار «تركي» و «فارسي» خود وي نيز در دو كتاب «جيزيغيندان چيخما بالا» و «جولو ـ جولويه قالمادي» منتشر شده كه در نخستين ماههاي بعد از چاپ، خيلي زود به فروش رفتهاند و در حال حاضر نيز، دهها داستان كوتاه طنزآميز و بيشتر از دو هزار قطعه اشعار طنزآميز و بيشتر از دو هزار قطعه اشعار طنز سياسي ـ اجتماعي دارد كه بخشهايي از خانه را اشغال كردهاند و آمادهي چاپ هستند كه البته، سر و صداي اهالي خانه را هم درميآورند، چون اجازهي جابهجاي آنها و تميز كردن يكي از اتاقهاي اشغال شده را هم نميدهد!
«آرش آزاد» يك بار در جشنوارهي آذربايجانشرقي و يك بار در جشنوارهي استان زنجان، توانسته است مقام اول رشتهي «طنز» در ميان طنزپردازان استانهاي زنجان، اردبيل، آذربايجانغربي، آذربايجانشرقي را به خود اختصاص دهد و از اين بابت، تعدادي «تمام سكهي بهارآزادي» و «لوح تقدير» كسب بكند كه البته سكهها را ـ از ترس ـ به خانمش داده و لوح تقديرها را در اتاق خودش نگه داشته است كه در كوزه بگذارد و آبش را بخورد. چندين بار هم در مسابقات سراسري طنز، شعر، مقاله و جدول، جزو هشت نفر اول ايران بوده كه البته تهرانيها در حق او لطف كرده و اجازه ندادهاند مقام اول را به دست بياورد.
در يك كلام و به طور خلاصه، آدم به اين نتيجه ميرسد كه جناب «آرش» چندين و چند دفعه، «شاخ غول»، «گرز رستم» و چيزهايي از اين قبيل را شكسته است كه بايد جريمههايش را بپردازد كه البته هميشه هم جريمه پرداخته است. اما هنوز كه هنوز است، كسي نميداند كه شكستههاي آن «شاخ غول» و «گرز رستم» را در كجا پنهان كرده است؟!
«آرش» كار سرودن شعر را با «غزل» آغاز كرده و در 15 سالگي خيال ميكرد كه با ساختن غزل عاشقانه، ميتواند تبديل به يك «عارف وارسته» بشود. اما مادر مرحومهاش كه خيال كرده بود پسرش عاشق دختر فلان همسايه شده، چنان تجليل و تشويقي از او به عمل ميآورد كه اين «جوجه عارف» تا زمان 28 سالگي به بعد از انداختن طوق لعنت به گردنش، ديگر مرتكب هيچ غزل عارفانهاي نميشود.
«آرش آزاد» هر دو زبان تركي و فارسي، غزلهاي بسياري سروده است و در ساختن غزل به اندازهاي تسلط و استعداد داشته كه زماني كه ميخواسته سرودن غزل را كنار بگذارد و به ساختن اشعار «طنز» بپردازد، استاد بزرگ و بزرگواري همچون جناب آقاي «يحيي شيدا» به او ميگويد: «آرش! حيف است كه تو غزل را كنار بگذاري. ادامه بده. تو ميتواني در غزل معاصر آذربايجان، تبديل به يك پديدهي بزرگ و درخشان بشوي.»
اما «آرش» براي هميشه به «طنز» رو ميآورد. دليلي هم كه مطرح ميكند اين است كه: «چون ديدم كه تعداد غزلسرايان خوب و بااستعداد فراوان، اما جاي طنز، خالي است، به سرودن شعرهاي ساتيريك پرداختم.»
كسي هم نبود از ايشان بپرسد كه: «مگر جناب عالي مسئول پر كردن همهي جاهاي خالي هستي؟ اگر واقعاً خودت را در اين مورد مسئول ميداني، بهتر است اول جاهاي خالي در وجود خودت، از قبيل جيب، چانه و... را پر بكني و بعد به فكر جاهاي خالي ديگر باشي!»
آرش آزاد در تير 89 نيز توانست رتبه اول جشنواره مطبوعات شمالغرب كشور را كسب كند.
اما دست تقدير اجازه نداد تا استاد پايان زندگينامهي خويش را بنگارد. به ناچار ما در تكميل آن مينويسيم: «استاد آرش آزاد بعد از سالها جدال با بيماري ريوي، عصر روز شنبه بيست و سوم مردادماه در بيمارستان امامرضا(ع) تبريز دار فاني را وداع گفت و دو روز پس از آن در قطعهي هنرمندان «وادي رحمت تبريز» به خاك آرميد.
روحش قرين حق و راهش پر رهرو باد.
حميد آرش آزاد به قلم خودش